RTD Klaster u oblasti medicije i zdravstvenih nauka Republika Srpska

Društveni izazovi

Treći, ali svakako ne manje važan stub Horizonta 2020 jesu društveni izazovi. Naime, nakon analize efekata dosadašnjih okvirnih programa utvrđeno je da novi program mora staviti veći naglasak na konkretnu realizaciju naučnih dostignuća, a ne forsirati nauku radi nauke. Stoga je prioritet programa Horizont 2020 da realizuje što je to veći broj projekata kojima bi se riješili neki tekući društveni izazovi, odnosno problemi. Aplikanti koji pripremaju projekte u ovom programu moraju imati na umu da rezultat njihovog projekta mora biti primjenjiv za većinu građana Evrope, odnosno da ciljano pomaže realizaciju nekog od političkih prioriteta iz „Evropa 2020“ strategije ili barem adresira neke glavne probleme evropskih građana uopšte.

Pristup baziran na rješavanju (odgovoru) na izazove objedinjuje resurse i znanja iz različitih naučnih oblasti, tehnologija i disciplina, uključujući i društvene i humanističke nauke. Ovim bi bile pokrivene aktivnosti u cijelom lancu vrijednosti, od istraživanja do tržišta, sa novim fokusom na aktivnosti koje se odnose na inovativnost u oblastima pilotiranja različitih rješenja, demonstracijske aktivnosti, podrška za javne nabavke i sl. U tom smislu veoma je važna veza ovog dijela programa Horizont 2020 sa aktivnostima Partnerstva o evropskoj inovativnosti („European Innovation Partnerships“- EIP19). 

EIP trenutno definiše partnerstva u pet ključnih oblasti saradnje: 

a) aktivno i zdravo starenje,

b) poljoprivredna održivost i produktivnost, 

c) pametne gradove i zajednice, 

d) voda, i 

e) sirovine.

Stub „Društveni izazovi“ je nasljednik specifičnog programa „Saradnja“ („Cooperation“) iz Okvirnog programa 7. Kao takav, u manjoj mjeri su redefinisane oblasti za saradnju, kako slijedi shodno strateški identifikovanim izazovima20:

Zdravlje, demografske promjene i dobrobit (Health, demographic change and wellbeing) – Suština ovog izazova jeste osiguranje i investiranje u bolje zdravlje za sve, a posebne mjere će biti preduzete prema promociji zdravog načina života i prevenciji bolesti, razumijevanju razvoja bolesti i bolju dijagnostiku, razvoju novih metoda dijagnosticiranja i praćenja bolesti kao i boljem iskorišćavanju medicinskih podataka, te aktivnom starenju, samostalnom i potpomognutom življenju i osposobljavanju pojedinaca za praćenje vlastitog zdravlja. Ovaj izazov će biti realizovan kroz više segmenata:

o personalizovana zdravstvena zaštita i njega,

o aktivnosti koordinacije različitih programskih inicijativa i alijansi,

o ostale aktivnosti (IMI- inovativna medicinska inicijativa, EDCTP – Partnerstvo na kliničkim istraživanjima evropskih i razvijenih zemalja, AAL – Program aktivno potpomognutog življenja) te posebne „Horizont 2020 nagrade za bolju upotrebu antibiotika“;

Bezbjednost hrane, održiva poljoprivreda i šumarstvo, morska i pomorska i istraživanja površinskih voda te bioekomonija (Food security, sustainable agriculture and forestry, marine and maritime and inland water research, and the Bioeconomy) Kako bi upotreba bioloških resursa bila optimalna i obnovljiva u smislu održive primarne poljoprivredne proizvodnje i prerade, potrebno je realizovati jedan prelazni period. Ovi sistemi moraju proizvesti više hrane, vlakana i ostalih bio-proizvoda uz minimalne inpute, efekte po okolinu i što manju emisiju stakleničkih gasova, te sa poboljšanim servisima u ekosistemu, bez otpada i sa adekvatnim društvenim vrijednostima. Oslanjajući se na ograničenu upotrebu prirodnih resursa, ovi sektori proizvode i obrađuju biološke resurse radi zadovoljavanja potreba potrošača i industrije po pitanju hrane, stočne hrane, bio-energije, bio-proizvoda i bioekonomije.Danas se ovi sektori susreću sa značajnim izazovima koji zahtjevaju rješenja koja se trebaju dobiti iz finansiranih istraživanja i inovacija.

Definisane su ključne oblasti saradnje, a to su :

o poljoprivreda i šumarstvo (Agriculture and forestry),

o agro-prehrambeni sektor za bezbjednu i zdravu ishranu (Agri-food sector for a safe and healthy diet),

o akvatični živi resursi i morska istraživanja (Aquatic living resources and marine research),

o bio-industrije (Bio-based industries)

o bioekonomija (Bioeconomy);

Sigurna, čista i efikasna energija (Secure, clean and efficient energy) brojni su izazovi koji stoje pred energetskim sektorom da bi bio konkurentan, a neki od njih su sve oskudniji izvori, povećana potrošnja i klimatske promjene. Ovaj izazov u programu Horizont 2020 je strukturisan oko sedam specifičnih ciljeva i istraživačkih oblasti, a to su:

o Smanjenje potrošnje energije i karbonskog otiska (Reducing energy consumption and carbon footprint),

o Jeftinije snabdjevanje električnom energijom s manje karbona (Low-cost, low-carbon electricity supply),

o Alternativna goriva i mobilni energetski izvori (Alternative fuels and mobile energy sources),

o Jedinstvena, pametna evropska elektro-mreža (A single, smart European electricity grid),

o Nova znanja i tehnologije (New knowledge and technologies),

o Robusno odlučivanje i javno angažovanje (Robust decision making and public engagement),

o Tržišno shvatanje energije i IKT inovacije.

Više informacija u vodiču VODIČ KROZ H2020 PROGRAM